داروى عفونت‌آور باشد . از به چشم كشيدنيهاى خوب براى علاج ناخنه : شياف « طرخماطيقون » ، « قلطارين » ، شياف « قيصر » ، « باسليقون تند » ، « روشناه » ، « دينارجون » ؛ كه همهء اينها را در اقرابادين ذكر كرده‌ايم . - داروى مجرب ديگر : شياف سوختهء مس ، زاج سفيد ، زهرهء بز نر ، كه هر سه به يك مقدار باشند . - زاج سفيد ، نمك اندرانى ، هريك ، يك جزء ، صمغ عربى نيم جزء . كه با شراب رقيق گردد . - سوختهء مس ، قلقند ( زاج سبز ) ، پوست ريشهء كبر ، خرنوب شامى ، نشادر ، زهرهء بز نر يا زهرهء گاو با عسل . - عسل تنها يا با زهرهء بز . - مغناطيس ، زنگار ، گل مغرهّ « 1 » ، اندران . از هريك دو وحده ، زعفران يك واحد و براى يك اوقيه از اين دوا « هفت اوقيه عسل » . - قلقند - زاج سبز ، و نشادر ، سرمه شود تأثير عجيبى دارد . - داروى ديگرى كه تقريبا ناخنه را از هم مىپاشد : شكستهء چينى را بعد از حك كردن طرف شكسته بسيار نرم مىكوبند ، با روغن پنبه‌دانه آميخته و مىسايند و در سرمه‌دان پوستى مىريزند . با ميل از آن بيرون كشند و هر روز بر دوام چندين بار بر ناخنه مىمالند كه آن را نازك گرداند و از بين ببرد . بايد بيمار قبل از استعمال دارو ، سر بر بخار آب گرم گيرد كه چشم گرم شود و رخساره سرخ گردد . يا به حمام برود و - به رأى من - سر بر بخار شراب در حال جوشيدن گيرد . يا كمى شراب با آب آميخته بنوشد . بعدا به حك كردن ناخنه بپردازد . ساييدهء كندر در آب گرم خيس شود و يك ساعت در آن بماند و بعدا تصفيه شود و در چشم كشند . براى ناخنهء سبك و غليظ نافع است . من خودم كسى را كه ناخنهء سرخ و غليظ و كهنه داشت ، چنين مداوا كردم : كندر كهنه را در هاون ريختم ، و نرم كوبيدم . آب بسيار گرم بر آن ريختم . با يارهء هاون آن را آن‌قدر به هم زدم كه رنگش به سبزى مىزد . بسيار مفيد افتاد . فصل دوازدهم طرفه ( لكهء خون بر چشم ) طرفه لكه‌اى از خون تازه و به رنگ سرخ ، يا خون كهنه و مرده به رنگ خاكى مايل به سياه است . اين لكهء خونى از برخى رگهاى تركيده در چشم به وجود آمده ، و سببش ضربت يا چيزى ديگر است كه رگ را بتركاند . مثلا مانند : پرى رگها ، ورم كه مانده و كهنه شده است ، غريدن شديد .

--> ( 1 ) - گل مغرّه : از خاكيست سرخ مايل به زردى كه از روم مىآورند و نوعى چسبندگى دارد . ( تحفه ) .